بارش شهابی برساوشی ۱۴۰۵ را کجا و چه زمانی ببینیم؟
هر سال در میانه تابستان، آسمان شب میزبان یکی از تماشاییترین پدیدههای نجومی یعنی بارش شهابی برساوشی میشود؛ رویدادی که بدون نیاز به تلسکوپ یا تجهیزات حرفهای میتوان آن را با چشم غیرمسلح تماشا کرد. در این شبها، دهها شهاب در آسمان ظاهر میشوند و برای چند لحظه رگههای نورانی زیبایی ایجاد میکنند؛ گویا ستارهها در حال سقوط هستند.
بارش برساوشی زمانی رخ میدهد که زمین در مسیر حرکت خود به دور خورشید از میان ذرات به جا مانده از دنبالهدار سوییفت–تاتل عبور میکند. اگر بدانید بارش شهابی برساوشی 1405 چه زمانی به اوج میرسد، بهترین ساعت برای تماشای آن چه زمانی است و کدام مناطق آسمان تاریکتری دارند، میتوانید شانس بیشتری برای دیدن این نمایش زیبای آسمانی داشته باشید. در ادامه، همه نکات لازم برای تماشای برساوشیها را بررسی میکنیم.
بارش شهابی برساوشی چیست؟
بارش شهابی برساوشی یکی از معروفترین و تماشاییترین بارشهای شهابی سالانه است. این پدیده زمانی اتفاق میافتد که زمین در مسیر حرکت خود به دور خورشید، از میان ذرات و بقایای به جا مانده از یک دنبالهدار عبور میکند. این ذرات با سرعت بسیار زیادی وارد جو زمین میشوند و بر اثر برخورد با مولکولهای جو، داغ و درخشان شده و میسوزند. نتیجه این فرایند، همان رگههای نورانی کوتاهی است که در آسمان به شکل شهاب دیده میشوند.
دلیل نامگذاری این بارش به «برساوشی» این است که اگر مسیر شهابها را در آسمان به سمت عقب دنبال کنیم، به نظر میرسد همه آنها از ناحیهای در نزدیکی صورت فلکی برساوش (Perseus) خارج میشوند. این نقطه را کانون بارش یا Radiant مینامند.
البته ستارههای صورت فلکی برساوش منشأ واقعی این شهابها نیستند. شهابها در فاصله بسیار نزدیکتری از زمین و در ارتفاع حدود ۱۰۰ کیلومتری سطح زمین در جو میسوزند. صورت فلکی برساوش فقط جهت ظاهری حرکت شهابها را مشخص میکند.
منشأ بارش شهابی برساوشی
منشأ بارش شهابی برساوشی، دنبالهدار ۱۰۹P/سوییفت–تاتل (109P/Swift-Tuttle) است. این دنبالهدار هنگام حرکت در منظومه شمسی، ذراتی از گرد و غبار و مواد جامد را در مسیر مداری خود باقی میگذارد.
زمین هر سال در مسیر گردش خود به دور خورشید از میان بخشی از این ذرات عبور میکند. ذرات باقیمانده از دنبالهدار با سرعتی حدود ۵۹ کیلومتر بر ثانیه وارد جو زمین میشوند. برخورد سریع آنها با مولکولهای جو باعث داغ شدن و تبخیر ذرات میشود و در نتیجه، رگههای نورانی در آسمان شکل میگیرد که ما آنها را به صورت شهاب میبینیم.
بیشتر این ذرات بسیار کوچک هستند و پیش از رسیدن به سطح زمین کاملا از بین میروند. برخی ذرات بزرگتر میتوانند نور بسیار بیشتری ایجاد کنند و به شکل آذرگوی (Fireball) دیده شوند. اگر بخشی از یک جسم فضایی بتواند از جو عبور کند و به سطح زمین برسد، به آن شهابسنگ گفته میشود.
زمان وقوع بارش شهابی برساوشی 1405
بارش شهابی برساوشی 1405 از اواخر تیرماه آغاز میشود و تا اوایل شهریور ادامه دارد. دوره فعالیت اصلی این بارش از حدود ۲۸ تیر تا ۲ شهریور ۱۴۰۵ است؛ البته ممکن است چند روز پیش و پس از این بازه نیز تعدادی شهاب در آسمان دیده شود.
فعالیت شهابها در طول این دوره یکسان نیست و هرچه به اواسط مرداد نزدیک شویم، تعداد شهابهای قابل مشاهده بیشتر میشود. بهترین زمان دیدن بارش شهابی برساوشی ۱۴۰۵، شبهای ۲۰، ۲۱ و ۲۲ مرداد است. همچنین اوج بارش شهابی برساوشی را میتوان در شب ۲۱ به ۲۲ مرداد ۱۴۰۵ در نظر گرفت.
بارش شهابی چه ساعتی است؟
اگر میخواهید در بهترین شرایط بارش شهابی برساوشی را تماشا کنید، بهتر است عصر ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ به یک منطقه مناسب برای رصد بروید. پس از تاریک شدن کامل آسمان، از حدود ساعت ۱۱ شب میتوان رصد را شروع کرد، اما هرچه به نیمهشب و ساعات پیش از طلوع خورشید نزدیک شوید، شانس دیدن شهابها بیشتر میشود.
برای مشاهده تعداد بیشتری از شهابها، بهتر است مکانی را انتخاب کنید که آسمان صاف و تاریک و کمترین میزان آلودگی نوری را داشته باشد. نور چراغهای شهرها میتواند بسیاری از شهابهای کمنور را از دید پنهان کند. بنابراین اگر امکانش را دارید، از شهرهای بزرگ فاصله بگیرید و به مناطق روستایی یا طبیعت با آسمان تاریک بروید.
بارش شهابی برساوشی 1405 را کجا تماشا کنیم؟
برای تماشای بارش شهابی برساوشی 1405، هرچه از شهرها و منابع نور مصنوعی فاصله بیشتری بگیرید، شانس بیشتری برای دیدن شهابهای کمنور خواهید داشت. البته اگر امکان سفر ندارید، بارش شهابی برساوشی در تهران نیز قابل مشاهده است؛ اما آلودگی نوری و آلودگی هوا باعث میشود تعداد شهابهای قابل مشاهده کمتر باشد. بهترین مکانها برای دیدن بارش شهابی برساوشی عبارتند از:
کویر مرنجاب
کویر مرنجاب یکی از شناختهشدهترین مقصدهای رصد آسمان شب در نزدیکی تهران است. آسمان تاریک، افق باز و فاصله از منابع نوری شهرها باعث میشود این منطقه گزینه بسیار خوبی برای تماشای بارش برساوشی باشد. اگر قصد دارید شب را در کویر مرنجاب بگذرانید، بهتر است از اقامتگاههای معتبر، تورهای مجاز یا راهنمایان محلی استفاده کنید و محل رصد را پیش از تاریک شدن هوا مشخص کنید.
مسیریابی کویر مرنجاب در نقشه بلد
کویر ابوزیدآباد
کویر ابوزیدآباد بهترین مکان رصد شهاب در تهران است. برای تماشای بارش شهابی لازم نیست وارد بخشهای دورافتاده و ناشناخته کویر شوید؛ انتخاب یک محل امن، دور از نور روستاها و با افق باز میتواند شرایط مناسبی برای رصد ایجاد کند.
مسیریابی کویر ابوزیدآباد در نقشه بلد
فیروزکوه
فیروزکوه به دلیل ارتفاع بیشتر نسبت به تهران، فاصله از منابع نوری پایتخت و در برخی مواقع هوای پاکتر، میتواند بهترین مکان برای رصد شهابها باشد. در صورت صاف بودن آسمان، میتوانید علاوه بر شهابها، تعداد زیادی ستاره را نیز مشاهده کنید.
طالقان
طالقان برای افرادی که در غرب تهران زندگی میکنند، گزینه مناسبی برای یک سفر کوتاه و رصد شبانه است. هرچه از مرکز شهر و مناطق پرنور فاصله بگیرید، آسمان تاریکتر و شرایط رصد بهتر میشود.
دامنههای اطراف دماوند
دماوند و برخی دشتها و دامنههای اطراف آن نیز به دلیل چشمانداز باز و فاصله از نور شهری، بهترین مکان برای دیدن بارش شهابی هستند. با این حال، آب و هوای کوهستانی این منطقه ممکن است به سرعت تغییر کند؛ بنابراین بهتر است برای سفر شبانه، نقاط شناختهشده و امن، به خصوص مکانهای نزدیک اقامتگاهها، انتخاب شوند.
کویر مصر
کویر مصر یکی از معروفترین مقاصد کویرگردی و رصد آسمان شب در ایران است. آلودگی نوری کم، افق باز و آسمان تاریک، این منطقه را به گزینهای مناسب برای تماشای بارش شهابی تبدیل کرده است. وجود اقامتگاههای بومگردی نیز باعث میشود بتوانید شب را در منطقه بمانید و با خیال راحتتری به رصد بپردازید.
کویر ورزنه
کویر ورزنه در نزدیکی اصفهان قرار دارد و به دلیل دسترسی نسبتاً مناسب، تپههای شنی و آسمان کمنور، یکی دیگر از گزینههای مناسب برای تماشای بارش برساوشی است. سکوت و افق باز کویر نیز تجربه رصد را لذتبخشتر میکند.
مسیریابی کویر ورنه در نقشه بلد
کلوتهای شهداد
کلوتهای شهداد یکی از جذابترین مناطق ایران برای عکاسی نجومی و تماشای آسمان شب است. فاصله از منابع نوری شهری در کنار چشمانداز منحصربهفرد کلوتها، این منطقه را به مقصدی جذاب برای علاقهمندان به نجوم تبدیل کرده است.
مسیریابی کویر ورنه در نقشه بلد
کویر لوت
کویر لوت که نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو است، از مناطق بسیار تاریک کشور محسوب میشود. در بخشهایی که دسترسی به آنها مجاز و ایمن است، شرایط آسمان میتواند برای رصد بارش شهابی بسیار مناسب باشد. البته به دلیل شرایط خاص کویر لوت، بهتر است بدون راهنمای محلی یا تور مجاز وارد مناطق ناشناخته آن نشوید.
کویر متینآباد
کویر متینآباد در مرکز ایران قرار دارد و به دلیل آسمان صاف، فاصله از آلودگی نوری و امکانات اقامتی، گزینه مناسبی برای افرادی است که میخواهند در کنار رصد آسمان، یک سفر کویری نیز داشته باشند.
مسیریابی کویر متینآباد در نقشه بلد
محدوده تاریخی کاروانسرای قصر بهرام
کاروانسرای قصر بهرام در محدوده پارک ملی کویر قرار دارد و به دلیل فاصله از شهرها و منابع نور مصنوعی، یکی از مکانهای جذاب برای رصد آسمان شب به شمار میرود. ترکیب آسمان تاریک کویر با فضای تاریخی کاروانسرا، این منطقه را به گزینهای متفاوت برای تماشای بارش شهابی تبدیل کرده است.
مسیریابی کاروانسرای قصر بهرام در نقشه بلد
وسایل موردنیاز برای تماشای بارش شهابی برساوشی 1405
برای تماشای بارش شهابی برساوشی 1405 به تجهیزات تخصصی و گرانقیمت نیاز ندارید. در واقع، چشم غیرمسلح بهترین ابزار برای دیدن شهابهاست؛ چون شهابها در بخشهای مختلف آسمان ظاهر میشوند و با چشم میتوان میدان دید گستردهتری داشت. با این حال، اگر قصد دارید چند ساعت در فضای باز بمانید، بهتر است وسایل زیر را برای تماشای بارش شهابی مرداد ۱۴۰۵ همراه داشته باشید.
لباس گرم
حتی در فصل تابستان، دمای هوا در مناطق کویری و خارج از شهر پس از غروب خورشید کاهش پیدا میکند. از طرفی برای تماشای بارش شهابی معمولا باید چند ساعت در فضای باز بمانید. بنابراین لباس گرم یا یک لایه لباس اضافه همراه داشته باشید.
کولهپشتی و وسایل ضروری
یک کولهپشتی سبک برای قرار دادن وسایل ضروری بسیار کاربردی است. داخل آن میتوانید آب، خوراکیهای سبک، مغزها و تنقلات، داروهای شخصی و سایر وسایل موردنیازتان را قرار دهید.
کفش مناسب
بسیاری از مکانهای مناسب برای تماشای بارش شهابی در طبیعت، کویر یا مناطق خارج از شهر قرار دارند. بنابراین بهتر است کفش راحت و ترجیحا ساقدار بپوشید.
زیرانداز یا صندلی تاشو
برای دیدن شهابها باید مدت زیادی به آسمان نگاه کنید و اگر مدام ایستاده باشید، خیلی زود خسته میشوید. زیرانداز نرم یا صندلی تاشو یکی از کاربردیترین وسایلی است که میتوانید همراه داشته باشید.
چراغ قوه با نور قرمز
چراغ قوه برای پیدا کردن مسیر و وسایل در تاریکی ضروری است؛ اما بهتر است از چراغ قوه با نور قرمز استفاده کنید. نور سفید و شدید میتواند سازگاری چشم با تاریکی را مختل کند و باعث شود مدتی شهابهای کمنور را به خوبی نبینید. اگر چراغ قوه مخصوص رصد ندارید، میتوانید از یک فیلتر یا طلق قرمز برای کاهش شدت نور چراغ قوه استفاده کنید.
دوربین و سهپایه
اگر علاوهبر تماشای بارش شهابی، قصد عکاسی از شهابها و آسمان شب را دارید، دوربین عکاسی و سهپایه بسیار کاربردی هستند. البته برای عکاسی از بارش شهابی الزاما به دوربین حرفهای نیاز ندارید. اگر گوشی موبایل شما دوربین مناسبی دارد و حالت عکاسی شب یا تنظیمات دستی را ارائه میدهد، میتوانید با آن نیز از آسمان شب و شهابها عکس بگیرید.
داستانهایی درباره بارش شهابی برساوشی
بارش شهابی برساوشی به عنوان یکی از زیباترین پدیدههای آسمان شب در طول تاریخ، داستانها و افسانههای مختلفی را نیز به وجود آورده است. مردم در فرهنگها و دورههای مختلف، شهابهای درخشان این بارش را با قهرمانان اسطورهای، شخصیتهای مذهبی و باورهای قدیمی مرتبط میدانستند. در ادامه با چند روایت جالب درباره این پدیده آسمانی آشنا میشویم.
داستان برساوش در اسطورههای یونان
نام بارش شهابی برساوشی از صورت فلکی برساوش (Perseus) گرفته شده است؛ شخصیتی که یکی از قهرمانان معروف اسطورههای یونان باستان به شمار میرود و داستانهای زیادی درباره او نقل شده است. در یکی از مشهورترین روایتها، برساوش موفق میشود مدوسا، موجود افسانهای با موهایی از مار و نگاهی که میتوانست انسانها را به سنگ تبدیل کند، شکست دهد.
او همچنین آندرومدا را از خطری بزرگ نجات میدهد و در ادامه با او ازدواج میکند. براساس برخی روایتهای اسطورهای، برساوش و آندرومدا ۹ فرزند داشتند. نام انگلیسی این بارش شهابی، یعنی Perseids، نیز از واژه یونانی Perseides گرفته شده که به فرزندان و نوادگان برساوش اشاره دارد.
روایت اشکهای سنت لارنس
یکی از نامهای قدیمی و جالب بارش شهابی برساوشی، اشکهای سنت لارنس است که در برخی سنتهای کاتولیک رواج داشت. این نام به زمان اوج بارش مربوط میشود؛ زیرا اوج بارش برساوشی معمولا با سالروز شهادت سنت لارنس، یکی از قدیسان مسیحی، همزمان است.
به همین دلیل، در گذشته بعضی از مردم شهابهای درخشانی را که در این شبها در آسمان دیده میشدند، به صورت نمادین اشکهای سنت لارنس میدانستند. رد نورانی شهابها نیز برای آنها مانند قطرههای اشکی بود که در آسمان شب جاری میشد.
باور رومیان باستان
رومیان باستان نیز درباره بارش شهابی برساوشی باورهای خاصی داشتند. در برخی روایتهای آنها، این پدیده آسمانی با پریاپوس، خدای باروری و حاصلخیزی، ارتباط داشت. براساس این باور، افزایش شهابها در آسمان نشانهای از دخالت پریاپوس و حاصلخیز شدن زمینها بود.
مردم تصور میکردند این پدیده میتواند باعث رونق کشتزارها و فراوانی محصولات کشاورزی شود. به این ترتیب، شهابهایی که امروزه آنها را نتیجه یک پدیده طبیعی و نجومی میدانیم، در نگاه رومیان باستان نمادی از باروری، فراوانی و رونق کشاورزی بودند.
در نهایت…
بارش شهابی برساوشی یکی از زیباترین پدیدههای نجومی سال است که هر سال در اواخر تیر و مردادماه آسمان شب را تماشایی میکند. این بارش در نتیجه عبور زمین از میان ذرات و بقایای به جا مانده از دنبالهدار ۱۰۹P/سوییفت–تاتل شکل میگیرد. این ذرات با سرعت زیادی وارد جو زمین میشوند، بر اثر برخورد با مولکولهای هوا داغ و تبخیر میشوند و به شکل رگههای نورانی در آسمان دیده میشوند.
بارش شهابی برساوشی 1405 از حدود ۲۸ تیر تا ۲ شهریور ادامه دارد و بهترین فرصت برای تماشای آن، شبهای ۲۰، ۲۱ و ۲۲ مرداد است. اوج بارش نیز در شب ۲۱ به ۲۲ مرداد پیشبینی میشود. برای دیدن شهابهای بیشتر، بهتر است از حدود ساعت ۱۱ شب رصد را شروع کنید و تا ساعات نزدیک صبح ادامه دهید؛ زیرا هرچه آسمان تاریکتر باشد و به نیمهشب نزدیکتر شویم، شانس دیدن شهابها بیشتر میشود.
سوالات متداول
بارش شهابی برساوشی در سال ۱۴۰۵ چه زمانی است؟
دوره فعالیت اصلی بارش برساوشی در سال ۱۴۰۵ از حدود ۲۸ تیر تا ۲ شهریور است. بیشترین فعالیت آن در شبهای ۲۰، ۲۱ و ۲۲ مرداد رخ میدهد و اوج بارش را میتوان در شب ۲۱ به ۲۲ مرداد در نظر گرفت.
بهترین ساعت برای تماشای بارش برساوشی چه زمانی است؟
پس از تاریک شدن کامل آسمان، از حدود ساعت ۱۱ شب میتوان رصد را شروع کرد. بااینحال، هرچه به نیمهشب و ساعات پیش از طلوع خورشید نزدیک شوید، معمولا شرایط برای دیدن شهابهای بیشتری بهتر میشود.
بهترین مکان برای تماشای بارش شهابی برساوشی کجاست؟
مکانهایی با آسمان تاریک، افق باز و آلودگی نوری کم بهترین شرایط را برای رصد فراهم میکنند. کویر مرنجاب، ابوزیدآباد، مصر، ورزنه، متینآباد، کلوتهای شهداد، فیروزکوه، طالقان و برخی مناطق اطراف دماوند از گزینههای مناسب هستند. در صورت نبود امکان سفر نیز میتوان شهابهای پرنور را از نقاط کمنورتر اطراف شهر مشاهده کرد.
آیا برای دیدن بارش شهابی به تلسکوپ نیاز داریم؟
خیر. برای تماشای بارش شهابی برساوشی نیازی به تلسکوپ یا تجهیزات نجومی حرفهای ندارید. حتی استفاده از تلسکوپ میتواند میدان دید شما را محدود کند و باعث شود شهابهایی را که در قسمت دیگری از آسمان ظاهر میشوند از دست بدهید.